NA ULICY

Jubiluje dzicz pogańska,
Megafony ryczą z mieszkań.
Mnie sarenka Horacjańska
Za różowe wzgórze pierzcha.

Ja za tobą, wdzięczna Chloe,
W lubą pogoń, z niepokojem…
Ach, polotne! ach, wesołe
Rozmajowe myśli moje!

...

Statystyka pokazuje, że strona cieszy coraz większą popularnością, choć osiągnięte wyniki: ok. 1000 osób na miesiąc, mają się nijak do setek tysięcy wejść u najpopularniejszych influenserów czy podcastowców, działających w tzw. socjalach. Pocieszam się, że rok temu wyglądało to znacznie gorzej. Z wykresów widać jeszcze jedną rzecz: liczba otwieranych stron jest stała, co oznacza, że coraz więcej jest stałych bywalców, którzy wchodzą tu co jakiś czas i czytają nowe dopiski.

...

Zanim jednak potępimy Tuwima przeczytajmy, jak wyglądało to z jego punktu widzenia:

KWIATY POLSKIE
(fr.I/II/IX)

A to siupryza! Popatrz, popatrz!
Zamordębierca, totalista,
Podjudzacz, hecarz, dołków kopacz
Do „zgniłej demokracji” przystał!
Co to się stało? Proszę, proszę,
Me diga, faz favor, amigo,
Jakżeś z faszyzmu się wymigał
...

DO KRYTYKÓW

          – A w maju
Zwykłem jeździć, szanowni panowie,
Na przedniej platformie tramwaju!
Miasto na wskroś mnie przeszywa!
Co się tam dzieje w mej głowie!
Pędy, zapędy, ognie, ogniwa,
Wesoło w czubie i w piętach,
A najweselej na skrętach,
Na skrętach – koliście
Zagarniam zachwytem ramienia,
A drzewa w porywie natchnienia
Szaleją wiosenną wonią,
Z radości pęka pąkowie,
Ulice na alarm dzwonią,
Maju, maju! – –
Tak to jadę na przedniej platformie tramwaju,
Wielce szanowni panowie!

...

Zanim rzucimy się w odmęty badań historycznych, które podpowiedzą nam, kto dzierży palmę pierwszeństwa wprowadzania limeryków na krajowe podwórko, mała próbka tuwimowej działalności w tej dziedzinie. Na rozgrzewkę:

Jest pewien facet w Egipcie,
Sucha mumia, trzymana w krypcie,
A nad kryptą jest skrypt:
„Kto by chciał parę szczypt,
Może wziąć. Tylko mnie nie wysypcie!”

Pewna lady znad Missisipi
Podpisuje się Mrs. E. P.
Bo na imię ma E,
A nazwisko na P,
Po szczegóły jedź nad Missisipi.

(...)

(początek I/I/I)

Bukiety wiejskie, jak wiadomo,
Wiązane były wzwyż i stromo.
W barwach podobne do ołtarza,
Kształt serca miały lub wachlarza
Albo palety. Z niej to, kwietnej,
Kolory brał bohomaz świetny,
Rafael Rawy i Studzianny,
Kiedy ku czci Najświętszej Panny
Malował uczuć swoich kwiaty
W tonacji bladej, choć pstrokatej.
(…)

Tak zaczynają się „Kwiaty polskie”. Ostatnie wielkie dzieło Juliana Tuwima.

(z listu do siostry) Centralną postacią jest ogrodnik robiący bukiety, ale wszystko tak się wije i plecie wśród tych kwiatów, taka tam odurzająca i oszalała od barw atmosfera, że znajdziesz już w moim bukiecie i Tatusia siedzącego w banku i grającego w bilard, i Ciebie w Dorset House, i aktora murzyńskiego, który w roku 1880 (autentycznie) grał w Łodzi Otella, i jakiegoś obłąkanego walca, którego ze Stefą tańczyłem na zabawie w Inowłodziu, i prowincjonalnego aptekarza, który wariuje, i mnie gdy zacząłem pisać wiersze, i mnie rozprawiającego się (straszliwie) z ozońcami i oenerami, (…)

(…)

Tuwim pochodził ze spolszczonej rodziny żydowskiej. Formalnie przynależał do religii judaistycznej: został obrzezany, ślub brał w synagodze, ale mentalnie tkwił w świecie obyczajowości chrześcijańskiej. Jego rodzina od dawna była „spolszczona” – dziadek poety wydawał pierwszą, łódzką gazetę w języku polskim „Dziennik Łódzki”. Sam poeta wspominał: „W języku żydowskim pisać nie mogę, gdyż ani go nie znam, ani nie znałem, ani w domu nigdy nie słyszałem”. Można by mniemać, że gdyby nie otoczenie, które „umiało [w nim] dostrzec tylko Żyda”, kwestia rodzinnych korzeni nie urosłaby do wielkich rozmiarów i byłaby czymś w rodzaju dzisiejszych rozkmin przy oglądaniu serialu 1670: „czy moim przodkiem był szlachcic czy chłop”. Ale tak się nie stało.
(...)

STROFY O PÓŹNYM LECIE

1

Zobacz, ile jesieni!
Pełno jak w cebrze wina,
A to dopiero początek,
Dopiero się zaczyna.

2

Nazłociło się liści,
Że koszami wynosić,
A trawa jaka bujna,
Aż się prosi, by kosić.

3

Lato, w butelki rozlane,
Na półkach słodem się burzy.
Zaraz korki wysadzi,
Już nie wytrzyma dłużej.

...

BALLADA O ŚMIERCI IZAKA KONA
1

Był sobie niegdyś Izak Kon,
Pracował w banku sumiennie,
Był krewny firmy „Frenkel et Sohn”
Do biura chodził codziennie.

Miał dobrą pensję Izak Kon,
Miał zostać już prokurentem.
Orzekła firma „Frenkel et Sohn”,
Że Izak – to chłopak z talentem.

I był szczęśliwy Izak Kon,
Wspierał pieniędzmi rodzinę,
I marzył sobie Izak Kon
W cichą sobotnią godzinę:

„Jak będę miał równiutkie sto,
Pójdę do państwa Naftali,
Poproszę ich o Rózię mą:
Żeby ją za mnie wydali.

...

Jedna z ilustracji Eugenii Szarolty Pawel, znanej skądinąd, a dokładniej ze starożytnego „Swiata młodych”. Ewidentnie nawiązuje do wiersza o całowaniu.

Zdecydowana większość zamieszczonych tam utworów została już zacytowana przeze mnie na stronie „Julian Tuwim w Internecie”. Znajdziemy tam: Mój dzionek, Raport, O pewnym pieńku, Na pewnego endeka…, Na zbytnie dziwkochwalstwo…, Kartka z dziejów ludzkości, Zośka – wariatka, Zwariowany alfabet, zestaw fraszek i wiersz o całowaniu w d… Pozostały jeszcze: Podświadomość, Sic!, List do kobiety, Ostatnia dziewica, Ewa. W takim razie przeczytajmy sobie dla pociechy dwa z nich:
(...)